बालेनको गाडी काण्ड: सुर्ती व्यापारी मालपानीले बालेनमाथि कब्जा जमाउन खोजेपछि..

काठमाडौं। झापाको चुनावी मैदानमा काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह चढ्ने कालो रङको ल्यान्डरोभर गाडी (बागमती प्रदेश ०१ ०३३ च ४३४३) केवल यातायातको साधन मात्र नभई, नेपालको संसदीय राजनीतिमा स्थापित हेभीवेट नेताहरूलाई पाखा लगाउन रचिएको एउटा गम्भीर कर्पोरेट षड्यन्त्रु को प्रतीक बनेको खुलासा भएको छ। रुपन्देहीका विवादास्पद उद्योगपति कमलकिशोर मालपानीको स्वामित्वमा रहेको यो गाडीको प्रयोगले नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलको राजनीतिक भविष्यमाथि धावा बोल्ने गठबन्धन गरिएको छ।

 स्रोतका अनुसार, गुट्खा किङ का रूपमा चिनिने कमलकिशोर मालपानीले बालेन शाहलाई प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभावमा पारेर रुपन्देही–२ र झापा–५ मा चुनावी नतिजा उल्ट्याउने बहुस्तरीय रणनीति बुनेका छन्। राजधानीको सबैभन्दा प्रतिष्ठित पद काठमाडौं महानगरको मेयर छोडेर झापा–५ मा नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग सिधा भिड्ने निर्णय गरेका बालेनलाई मालपानीले लजिस्टिक सहयोग गर्नुको भित्री उद्देश्य— आफ्नो विवादास्पद व्यावसायिक साम्राज्यमाथि आँखा लगाउने वा सहयोग नगर्ने पुराना नेताहरूलाई राजनीतिक रूपमा विस्थापित गर्नु रहेको खुलेको छ।

मालपानी समूहको यो खेल यतिमै सीमित छैन। रुपन्देही–२ मा नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष विष्णु पौडेललाई हराउन कमलकिशोर मालपानीले आफ्ना व्यावसायिक साझेदार एवं नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार चुन्नुप्रसाद पौडेललाई जिताउने खेल रचेको हाम्रो अनुसन्धानले देखाएको छ। यस सन्दर्भमा रोचक त के छ भने, कुनै समय विष्णु पौडेलले नै अर्थमन्त्री रहेको बेला हिमालयन रि–इन्स्योरेन्सको लाइसेन्स र २० करोड रुपैयाँको सेयर आफ्ना कार्यकर्ता र सरोकारवालाहरूलाई पन्छाएर मालपानी समूहलाई दिलाइदिएका थिए। आज त्यही मालपानी बिचौलिया दीपक भट्टसँग मिलेर पौडेललाई राजनीतिक रूपमा हराउन बालेन शाह र नेपाली कांग्रेसको काँध चढिरहेको खुलेको छ।

नागरिकतादेखि कर छलीसम्मको विवाद

बालेन शाहलाई ८ करोड मूल्यको महँगो गाडी उपहार दिने कमलकिशोर मालपानीको व्यक्तिगत पृष्ठभूमि आफैंमा अत्यन्त शंकास्पद र विवादास्पद छ। उनीमाथि भारतीय नागरिक भएर पनि छलपूर्वक नेपाली नागरिकता लिएको गम्भीर आरोप लागेको छ। सम्बन्धित निकायमा यसबारे उजुरी दर्ता भए पनि कुनै ठोस कारबाही भएको छैन।

त्यस्तै उनको कम्पनी श्रीराम टोब्याको (गुट्खा उद्योग) ले अन्तःशुल्क छली र नक्कली स्टिकर प्रयोग गरेको गम्भीर मुद्दा राजस्व अनुसन्धान विभागमा विचाराधीन रहेको छ। स्रोतका अनुसार, पूर्व अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माको पालामा करको दर हेरफेर गर्न सघाउने पूर्व नायव सुब्बा रघुनाथ घिमिरे र बिचौलिया दीपक भट्टको सेटिङमा यी मुद्दाहरू जानाजानी पेन्डिङमा राखिएका छन्। बालेन शाह राजनीतिक शक्तिमा आएपछि वा प्रधानमन्त्रीको दावेदार बन्दा यी फाइलहरू सधैंलाई बन्द गराउने दाउ मालपानी समूहको रहेको स्रोतले बताएकाे छ।

यस सन्दर्भमा थप गम्भीर कुरा के छ भने, मालपानी समूहले विगत केही वर्षमा करोडौं रुपैयाँको कर छली गरेको आरोप छ। तर, राजनीतिक संरक्षण र भित्री मिलेमतोका कारण यी मुद्दाहरू अघि बढ्न सकेका छैनन्। बालेनसँगको यो नयाँ गठबन्धनलाई पनि त्यसै सन्दर्भमा हेर्नुपर्ने  देखाएको छ।

त्यस्तै बालेन शाह र मालपानीको सम्बन्ध बाहिर देखिएजस्तो सीधा र पारदर्शी छैन। काठमाडौं महानगरपालिकाले सुरुमा मालपानीको मुख्य उत्पादन करेन्ट गुट्खा लाई सार्वजनिक स्वास्थ्यका आधारमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। यो निर्णय बालेन शाहको स्वच्छ छवि र जनस्वास्थ्यप्रतिको प्रतिबद्धताको प्रतीकका रूपमा लिइएको थियो। तर, त्यो प्रतिबन्ध लामो समय टिक्न सकेन।

स्रोतका अनुसार, भित्री रूपमा लेनदेन मिलेपछि प्रतिबन्ध फुकुवा मात्र भएन, बालेन र मालपानी समूहबीच घनिष्ठता अप्रत्याशित रूपमा बढ्न थाल्यो। महानगरको कार्यालयमा भएका बैठकहरू र पछिल्लो समयका लेनदेनले यो सम्बन्ध आकस्मिक वा संयोगवश नभएको संकेत गर्छ।

यही घनिष्ठताको प्रत्यक्ष परिणाम— बालेन शाह संरक्षक रहेको लुम्बिनी फुटबल क्लबलाई मालपानी समूहले २ करोड रुपैयाँ सहयोग गर्‍यो। बाहिर यसलाई खेलकुद विकास र सामाजिक दायित्वुका रूपमा प्रस्तुत गरिए पनि,यो रकम काठमाडौंमा करेन्ट गुट्खा र लाली चाउचाउको बजार स्थापित गराउन र गुट्खा उद्योगको विस्तारको बाटो खोल्न दिइएको नजराना भएको देखाएको छ। यो खुलासा स्रोतबाट पुष्टि गरेका छौं।

रास्वपाभित्रको मालपानी प्रभाव

मालपानीको प्रभाव राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्र कति गहिरो र व्यापक छ भन्ने कुरा रुपन्देही–२ को उम्मेदवारी प्रकरणले स्पष्ट रूपमा पुष्टि गर्छ। बालेन शाह प्रधानमन्त्रीको सम्भावित उम्मेदवार बन्ने चर्चा सार्वजनिक भएसँगै मालपानीका छोरा निकेश मालपानी रास्वपामा प्रवेश गरेका थिए। यो घटनाक्रम संयोग मात्र होइन भन्ने देखाएको छ।

रुपन्देही–२ मा बालेन शाहले हङकङको स्थायी बसोबासी अनुमति (पीआर)भएका आशिष सुवेदीलाई उम्मेदवार बनाउन निकै जोडबल गरेका थिए। स्रोतका अनुसार, यो मालपानीको सुविचारित डिजाइन थियो— पहिले सुवेदीलाई उम्मेदवार बनाउने, पछि विदेशी पीआर भएको आधारमा निर्वाचन आयोगमा उजुरी हालेर उम्मेदवारी खारेज गराउने र अन्तिममा नेपाली कांग्रेसका चुन्नुप्रसाद पौडेल (मालपानीका व्यावसायिक साझेदार) लाई नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलविरुद्ध एकलौटी मैदान खाली गरिदिने।

तर, तल्लो तहका कार्यकर्ताहरूको तीव्र विरोध र पार्टीभित्रको असन्तुष्टिपछि अन्तिममा सुलभ खरेलले उम्मेदवारी टिकट पाए। यद्यपि यो प्रकरणले रास्वपाभित्र चरम असन्तुष्टि र विवाद पैदा गरेको छ। धेरै कार्यकर्ताहरूले बालेनको निर्णय प्रक्रियामाथि नै प्रश्न उठाएका छन्। पार्टीभित्र यसबारे गम्भीर छलफल भइरहेको स्रोतले जानकारी दिएका छन्।

त्यस्तै त्रिमूर्ति इन्डस्ट्रिज को नाममा दर्ता रहेको ८ करोड रुपैयाँको ल्यान्डरोभर गाडीको स्वामित्व र यसको प्रयोगलाई लिएर पनि गम्भीर प्रश्न उठेका छन्। यो गाडी औपचारिक रूपमा मालपानी समूहको नाममा दर्ता भए पनि, बालेन शाहले यसलाई आफ्नो व्यक्तिगत प्रयोगमा लगाएका छन्। यस्तो महँगो गाडीको प्रयोग परिवर्तनको नारा दिने नेताका लागि कति उपयुक्त छ भन्ने प्रश्नसँगै यसले राजनीतिक नैतिकतामा पनि प्रश्न खडा गरेको छ।

 यस्तो महँगो उपहार स्वीकार गर्नु राजनीतिक नेताका लागि राम्राे नहुने (कन्फ्लिक्ट अफ इन्ट्रेस्ट) बताइएकाे छ। यस्ता लेनदेनलाई सार्वजनिक गर्नुपर्ने र पारदर्शिता कायम गर्नुपर्ने बताइन छ।

 यो सम्पूर्ण प्रकरणले नेपालको राजनीतिमा कर्पोरेट पैसाको बढ्दो प्रभावलाई स्पष्ट रूपमा संकेत गर्छ। परिवर्तन र सुशासनको नारा दिएर आएका बालेन शाहको विवादास्पद व्यवसायीसँगको यो घनिष्ठताले उनको राजनीतिक छविमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। मतदाताहरूले आगामी चुनावमा यसलाई कसरी लिन्छन् भन्ने हेर्न बाँकी छ।

नेकपा एमालेका नेताहरूले यस विषयमा गम्भीर आपत्ति जनाउँदै बालेन शाहको यो कदमलाई कर्पोरेट कठपुतलीका रूपमा चित्रण गर्न थालेका छन्। अध्यक्ष ओली र उपाध्यक्ष पौडेल दुवैले आफ्ना चुनावी सभाहरूमा यस विषयलाई उठाउन थालेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीभित्र पनि यो विवादले असर पारेको छ। केही कार्यकर्ताहरूले बालेनको नेतृत्वमाथि नै प्रश्न उठाउन थालेका छन्। पार्टीको मूल विचारधारा र बालेनको यो कदमबीच विरोधाभास रहेको उनीहरूको तर्क छ।

 त्रिमूर्ति इन्डस्ट्रिजको नाममा दर्ता रहेको ८ करोड रुपैयाँको गाडी, २ करोड रुपैयाँको फुटबल क्लब चन्दा र कर छलीका फाइलहरूको मिलेमतो— यी सबै तथ्य र प्रमाणहरूले बालेन शाहको वैकल्पिक राजनीति माथि कर्पोरेट स्वार्थको कब्जाको संकेत गर्छ। सुशासन, पारदर्शिता र परिवर्तनको नारा दिएर आएका बालेनको यो कदमले उनको राजनीतिक विश्वसनीयतामाथि नै ठूलो प्रश्न खडा गरेको छ।

नाता र साइनोबिनाको यो महँगो उपहार र व्यावसायिक साझेदारीले आगामी चुनाव जनताको स्वतन्त्र मतले होइन, व्यापारीको नोट र कर्पोरेट स्वार्थले प्रभावित हुँदैछ भन्ने गम्भीर प्रश्न उब्जाएको छ। यसले नेपालको लोकतन्त्रमा पैसाको शक्तिले निर्वाचन प्रक्रियालाई कसरी प्रभावित गर्न थालेको छ भन्ने पनि स्पष्ट देखाएको छ।

मालपानी जस्ता विवादास्पद व्यवसायीहरूले राजनीतिक नेताहरूलाई आफ्नो प्रभावमा पारेर कसरी आफ्नो व्यावसायिक स्वार्थ पूरा गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् भन्ने यो प्रकरणले प्रष्ट पारेको छ। यो केवल बालेन वा मालपानीको मात्र होइन, नेपालको सम्पूर्ण राजनीतिक प्रणालीको समस्या हो।

यस सम्पूर्ण विवादले नेपालको निर्वाचन प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता रहेको पुष्टि गर्छ। राजनीतिक दलहरूको आर्थिक स्रोत पारदर्शी बनाउने, चुनावी खर्चमा कडाइ गर्ने र कर्पोरेट पैसाको प्रभाव सीमित गर्ने जस्ता सुधारहरू तत्काल आवश्यक छन्।

अन्तमा, यो प्रकरणले परिवर्तनको नारा दिने नेताहरू पनि अन्ततः कर्पोरेट स्वार्थको जालमा फस्न सक्छन् भन्ने कठोर सत्य प्रस्तुत गरेको छ। जनताको आशा र विश्वासमा खेलबाड हुन नदिन सबै सरोकारवालाहरू सचेत हुनुपर्ने बेला आएको छ।