युनिटी ठगी काण्डका मुख्य अभियुक्त वर्षौँपछि पक्राउ

काठमाडौं । बहुचर्चित ‘युनिटी लाइफ’ ठगी प्रकरणमा फरार रहेका मुख्य अभियुक्तहरू अन्ततः प्रहरीको फन्दामा परेका छन्। राजस्व चुहावट र ठगी कसूरमा अदालतबाट ठहर भई लामो समयदेखि फरार रहेका दुई प्रतिवादीलाई नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी)ले शुक्रबार पक्राउ गरेसँगै यो पुरानो आर्थिक अपराध फेरि चर्चामा आएको छ।

पक्राउ पर्नेमा सर्लाहीको ब्रम्हपुरी नगरपालिका–२ सखुवाबा स्थायी घर भई हाल काठमाडौंको कुलेश्वर बस्दै आएका ३१ वर्षीय प्रवीणकुमार महतो र बाग्लुङ नगरपालिका–३ घर भई सामाखुसी बस्दै आएका ५२ वर्षीय महेन्द्र केसी रहेका छन्। केसी ‘युनिटी लाइफ इन्टरनेशनल लिमिटेड’का सञ्चालकसमेत हुन्।

सीआईबीका अनुसार महतोविरुद्ध राजस्व चुहावटसम्बन्धी कसूरमा करिब ४ करोड रुपैयाँभन्दा बढी जरिवाना र १ वर्ष कैद सजाय तोकिएको थियो। अदालतको फैसला कार्यान्वयन हुनुअघि नै उनी फरार भएका थिए। लामो समयको खोजीपछि प्रहरीले उनलाई कुलेश्वरबाट पक्राउ गरेको हो।

पक्राउपछि महतोलाई फैसला कार्यान्वयनका लागि ललितपुर जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराइएको प्रहरीले जनाएको छ। अदालतले तोकेको सजाय कार्यान्वयन प्रक्रियामा अघि बढाइएको छ।

त्यसैगरी, युनिटी लाइफका सञ्चालक महेन्द्र केसी पनि ठगी मुद्दामा दोषी ठहर भई फरार थिए। सर्वोच्च अदालतले २०८२ वैशाख २ गते गरेको फैसलामा उनलाई २५ हजार रुपैयाँ जरिवाना र २ वर्ष ५ महिना कैद सजाय सुनाएको थियो। तर फैसला आएपछि पनि उनी फरार रहँदै आएका थिए। सीआईबीको विशेष टोलीले केसीलाई काठमाडौंको सामाखुसीबाट पक्राउ गरी अदालतमा उपस्थित गराएको छ।

‘युनिटी लाइफ इन्टरनेशनल लिमिटेड’ नेपालकै चर्चित ठगी काण्डहरूमध्ये एक मानिन्छ। आकर्षक आम्दानी, लगानीमा अस्वाभाविक प्रतिफल र नेटवर्क विस्तारको प्रलोभन देखाएर हजारौँ सर्वसाधारणलाई जालमा पारिएको आरोप यस कम्पनीमाथि लागेको थियो।

कम्पनीले ‘नेटवर्क मार्केटिङ’को नाममा सदस्य विस्तार गर्दै रकम संकलन गर्ने, नयाँ सदस्य ल्याएमा बोनस दिने जस्ता योजनामार्फत सर्वसाधारणलाई आकर्षित गरेको थियो। सुरुवाती चरणमा केही व्यक्तिलाई लाभ दिइए पनि पछि ठूलो संख्यामा लगानीकर्ता ठगिएको तथ्य अनुसन्धानबाट खुलेको थियो।

यस प्रकरणमा देशका विभिन्न जिल्लाबाट सर्वसाधारणले उजुरी दिएका थिए। कतिपयले जीवनभरको बचत गुमाएको बताएका थिए भने केहीले ऋण लिएर लगानी गर्दा ठूलो आर्थिक क्षति व्यहोर्नुपरेको थियो।

युनिटी लाइफ प्रकरण केवल ठगीमा सीमित नरही राजस्व चुहावटसँग पनि जोडिएको थियो। कम्पनीले अवैध रूपमा रकम संकलन गरेर कर छल्ने जस्ता गतिविधि गरेको आरोपमा अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो।

प्रहरी स्रोतका अनुसार महतो जस्ता व्यक्तिहरू कम्पनीको आर्थिक संरचना सञ्चालनमा संलग्न थिए। उनीहरूले रकमको व्यवस्थापन, वितरण र लेखा प्रणालीमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको आशंका गरिएको थियो। राजस्व चुहावट कसूर अन्तर्गत ठूलो रकम जरिवाना तोकिनु यसैको परिणाम भएको बताइन्छ।

नेपाल प्रहरीले पछिल्लो समय अदालतबाट दोषी ठहर भई फरार रहेका अभियुक्तहरूको खोजी अभियान तीव्र पारेको छ। विशेषगरी आर्थिक अपराध, ठगी, भ्रष्टाचार र राजस्वसम्बन्धी मुद्दामा फरार व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गर्ने अभियानलाई प्राथमिकतामा राखिएको सीआईबीले जनाएको छ।

सीआईबीका एक अधिकारीका अनुसार, “फैसला भइसकेपछि पनि फरार रहने प्रवृत्तिलाई अन्त्य गर्न प्रहरी सक्रिय रूपमा लागिरहेको छ। प्रविधिको प्रयोग, निगरानी र सूचनाको आधारमा यस्ता अभियुक्तलाई पक्राउ गरिँदैछ।

युनिटी लाइफ प्रकरणका पीडितहरूले अभियुक्त पक्राउलाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन्। वर्षौँदेखि न्यायको प्रतीक्षामा रहेका पीडितहरूका लागि यो कदमले केही हदसम्म आशा जगाएको छ।

तर उनीहरूको मुख्य माग भनेको आफूले गुमाएको रकम फिर्ता पाउनु हो। कानुनी प्रक्रिया पूरा भए पनि क्षतिपूर्ति प्राप्ति अझै चुनौतीपूर्ण रहेको पीडितहरू बताउँछन्।

यो घटनाले आर्थिक अपराधमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई स्पष्ट सन्देश दिएको छ—अदालतको फैसला छल्न सम्भव छैन। फरार रहे पनि अन्ततः कानुनी दायरामा ल्याउने गरिएकाे छ।

नेपालमा पछिल्लो समय आर्थिक अपराधका स्वरूप बदलिँदै गएका छन्। डिजिटल प्लेटफर्म, नेटवर्क मार्केटिङ र अनलाइन लगानी योजनामार्फत ठगीका नयाँ तरिका देखा परिरहेका छन्। यस्ता अपराध नियन्त्रणका लागि कानुनी संरचना, निगरानी प्रणाली र जनचेतना सबै आवश्यक रहेको देखिन्छ।  

अब अदालतको फैसला कार्यान्वयनसँगै पीडितलाई न्याय दिलाउने प्रक्रिया कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुराले आगामी दिशा तय गर्नेछ।